Hafan > Newyddion a diweddariadau > Stori ddirdynnol dynes a ddioddefodd camdriniaeth ddomestig yn y gynhadledd dioddefwyr

Stori ddirdynnol dynes a ddioddefodd camdriniaeth ddomestig yn y gynhadledd dioddefwyr

Cafodd dynes a ddioddefodd trais domestig yn ddyddiol am 18 mlynedd ei chymeradwyo gan gynulleidfa’r gynhadledd ar ôl iddi adrodd ei stori ddirdynnol.

Roedd y ddynes, na ellir ei henwi, o ardal Conwy, yn annerch tua 100 o gynrychiolwyr o’r Heddlu, Gwasanaethau Cymdeithasol, Gwasanaeth y Llysoedd ac Erlynyddion y Goron yn yr ail Gynhadledd Dioddefwyr a drefnwyd gan Gomisiynydd Heddlu a Throsedd Gogledd Cymru Winston Roddick CB QC.  

Am flynyddoedd mi wnaeth y ddynes wynebu brwydr ddyddiol i oroesi a chafodd nifer helaeth o anafiadau gan gynnwys toriadau i’w gên, breichiau a’i bysedd ac mae ganddi greithiau helaeth ar bron pob rhan o’i chorff.

Un o’r siaradwyr gwadd eraill oedd Comisiynydd Dioddefwyr Cymru a Lloegr, Barwnes Helen Newlove, a wnaeth ei hun ddioddef trosedd difrifol pan gafodd ei gŵr Garry ei lofruddio tu allan i’w cartref teuluol yn Warrington yn 2007 yn dilyn cyfnod o ymddygiad gwrthgymdeithasol yn yr ardal.

Ei phrif neges i’r gynhadledd a gynhaliwyd yng Nghanolfan Fusnes Conwy oedd y dylai’r rhai hynny sy’n dioddef trosedd gael yr un lefel o gefnogaeth ac y mae troseddwyr yn ei gael.

Mi wnaeth hefyd groesawu’r newyddion bod Comisiynydd Roddick yn y broses o sefydlu’r Ganolfan Cymorth Dioddefwyr i wasanaethu trigolion Gogledd Cymru.

Bydd y ganolfan yn siop un stop ar gyfer dioddefwyr a bydd yn dod â gwasanaethau cefnogi Heddlu Gogledd Cymru, Gwasanaeth Erlyn y Goron (GEG) a gwasanaethau’r cyn sefydliad Cymorth i Ddioddefwyr at ei gilydd.

Bydd y gwasanaeth integredig ar gael o fis Gorffennaf a bydd y ganolfan yn gwasanaethu holl drigolion Gogledd Cymru, gan ddarparu gwasanaeth fydd wedi cael ei deilwra i ddiwallu anghenion dioddefwyr unigol.

Mi gododd gynulleidfa’r gynhadledd ar eu traed i gymeradwyo’r dioddefwr trais domestig wrth iddi ddod i ddiwedd ei disgrifiad 30 munud o’r ffordd cafodd ei cham-drin yn gorfforol ac yn feddyliol dros 18 mlynedd gan ei chyn-ŵr, sydd ar hyn o bryd yn y carchar am droseddau a gyflawnodd yn ei herbyn.

Yn ogystal ag ymosod arni gyda’i dyrnau, fe ymosododd arni gydag arfau fel bat pêl fas, cadwyn tagu ci a morthwyl.

Fe ddywedodd er bod ei chyn-ŵr wedi cael ei arestio nifer o weithiau ni chafodd ei gyhuddo o unrhyw beth am ran fwyaf o’r amser yr oedd yn ei cham-drin

Hefyd mi wnaeth y ddynes gyfaddef ei bod yn aml wedi dweud celwydd wrth yr heddlu a gwasanaethau cymdeithasol er mwyn ei amddiffyn, yn syml i osgoi unrhyw drais pellach unwaith roeddynt ar eu pen eu hunain.

O’r diwedd, daeth ei hunllef hir i ben pan wnaeth lwyddo i fagu digon o hyder i roi adroddiad manwl i’r heddlu am ei blynyddoedd o uffern.

Fe ddywedodd y ddynes ei bod rŵan yn araf deg yn ail-adeiladu ei bywyd yn ogystal â’i phlant a oedd ar un cyfnod wedi gorfod cael eu rhoi ar y gofrestr mewn risg.

Gan ymdrechu’n galed i beidio colli dagrau, fe ddywedodd wrth y gynhadledd bod y trobwynt yn ei pherthynas ymosodol ond wedi dod o gwmpas pan ddechreuodd gael y math cywir o gefnogaeth gan asiantaethau amrywiol gan gynnwys Heddlu Gogledd Cymru, ac fe ddywedodd bod rhai o’r swyddogion heddlu wedi mynd y tu hwnt i’r hyn yr oedd disgwyl iddynt ei wneud er mwyn ei helpu.

Fe ddywedodd: “Dim ond pan fydd gennych chi ddigon o hyder i siarad allan y gall perthynas fel yr un yr oeddwn i ynddi ddod i ben, ond mae hynny yn seiliedig ar ffydd.

“Yn y diwedd mi wnaeth swyddogion Heddlu Gogledd Cymru wneud i mi sylweddoli bod bywydau fy mhlant a fy mywyd i mewn dwylo diogel.

“A rai adegau ni chefais help o gwbl gan rai asiantaethau ac ar sawl achlysur pan roedd rhaid i mi fynd i’r Adran Ddamweiniau yn yr ysbyty ni ofynnwyd cwestiynau am fy anafiadau.

“Ond mae’n hanfodol bod yr holl asiantaethau yn gweithio gyda’i gilydd i ymateb i’r adroddiad neu’r atgyfeiriad lleiaf, waeth pa mor ddibwys y mae’n ymddangos i fod.”

Erbyn hyn mae’r ddynes yn helpu Heddlu Gogledd Cymru ac asiantaethau eraill drwy gynnal sesiynau hyfforddi yn seiliedig ar ei phrofiadau hi.

Cafodd Barwnes Newlove ei hurddo yn 2010, cafodd ei phenodi’n Gomisiynydd Dioddefwyr yn 2012, ac mae bellach yn gweithio i hyrwyddo buddion dioddefwyr a thystion ar draws Cymru a Lloegr.

Fe ddywedodd wrth y gynhadledd: “Mae gennyf brofiad personol o fod yn ddioddefwr trosedd, ac mae’n rhywbeth sy’n aros gyda chi am weddill eich bywyd.

“Pan gollais Garry cafodd fy mywyd i a bywydau fy merched eu rhwygo’n ddau.

“Rydym yn clywed llawer am adsefydlu troseddwyr ond beth am adsefydlu dioddefwyr?

“Gall bod yn ddioddefwr fod yn frawychus ac yn amser dryslyd, yn enwedig mynd i’r llys oherwydd dyna pryd fyddwch yn dod wyneb yn wyneb â’r troseddwyr ac felly dyma le fyddwch angen cefnogaeth.

“Hefyd mae’n bwysig fod gennych rywun i fynd ato pan fyddwch angen eglurhad am rywbeth ynglŷn â’r broses gyfiawnder.

“Tra bod rhai pobl yn mynd y filltir ychwanegol i helpu, yr hyn sydd yn aml yn gadael dioddefwyr i lawr ydi’r ffaith nad yw asiantaethau yn gweithio digon gyda’i gilydd.

“Dylai’r bobl sy’n gweithio yn yr asiantaethau hyn rhoi eu hunain yn sefyllfa’r dioddefwr a gweld pethau o’u persbectif nhw.

“Dylai dioddefwyr gael eu trin fel unigolion sydd ag anghenion unigryw.

“Dylid rhoi mwy o bwyslais ar adsefydlu dioddefwyr er mwyn eu helpu i ddod dros ac ail-adeiladu eu bywydau.”

Fe ychwanegodd Barwnes Newlove: “Rwy’n falch iawn o glywed am y Ganolfan Cymorth Dioddefwyr sy’n cael ei sefydlu yng Ngogledd Cymru ac rwy’n dymuno’n dda iddi.

“Mae hwn yn gam positif ymlaen i ddioddefwyr ond mae dal llawer o ffordd i fynd.”

Mi ddywedodd y Comisiynydd Heddlu a Throsedd Winston Roddick wrth y gynhadledd bod y Ganolfan Cymorth Dioddefwyr, fydd wedi’i lleoli yn Llanelwy, yn ganlyniad uniongyrchol asesiad o anghenion a gynhaliwyd gan academyddion ym Mhrifysgol Glyndŵr yn Wrecsam.

Fe eglurodd: “Rydym wedi cyflawni llawer er mwyn cyrraedd y pwynt hwn a’r prif nod drwy’r adeg oedd cadw buddion dioddefwyr wrth wraidd popeth yr ydym yn ei wneud.

“Y neges yr wyf yn dal i’w chlywed ydi bod rhaid i’w anghenion fod wrth wraidd ac yn ganolog i’n holl waith.

“Wrth gwrs fe hoffwn weld llai o ddioddefwyr, a dyma pam rwy’n cefnogi Heddlu Gogledd Cymru gyda’i nod i leihau trosedd.”

Wrth siarad am y gynhadledd yn gyffredinol, mi ddywedodd Mr Roddick: “Rwy’n meddwl mai’r hyn yr ydym wedi’i ddysgu, yn arbennig o wrando ar y dioddefwr camdriniaeth ddomestig a siaradodd mor bwerus, ydi bod gan bob dioddefwr ei anghenion ei hun a byddai’n anghywir i ni feithrin agwedd ‘mae un ffordd yn gweddu i bawb” o ran y ffordd yr ydym yn eu cefnogi.”